เทคโนโลยีทางการศึกษา

 
 

            คำว่า "เทคโนโลยี" (Technology) มาจากรากศัพท์ "Technic" หรือ "Techno" ซึ่งมีความหมายว่า วิธีการ หรือการจัดแจงอย่างเป็นระบบ รวมกับ "logy" ซึ่งแปลว่า "ศาสตร์" หรือ "วิทยาการ" เทคโนโลยี(Technology) หมายถึง การนำความรู้ กระบวนการ แนวคิด รวมทั้งผลิตผลทางด้านวิทยาศาสตร ในสาขาวิชาการต่าง ๆ มาใช้อย่างมีระบบเพื่อปรับปรุงเปลี่ยนแปลงการทำงานให้มีประสิทธิภาพ
และประสิทธิผลและประหยัด
            การศึกษา ( Educational ) หมายถึง การเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมอย่างมีระบบ เทคโนโลยีการศึกษา แปลตามรูปศัพท์ได้ว่า " ศาสตร์แห่งวิธีการทางการศึกษา" หมายถึง การประยุกต์ผลิตผลทางวิทยาศาสตร์ (วัสดุ) ผลิตผลทางวิศวกรรม (อุปกรณ์) ผลิตผลทางพฤติกรรมศาสตร์ (เทคนิควิธีการ) เพื่อช่วยแก้ปัญหาการศึกษา หรือปรับปรุงเปลี่ยนแปลงการศึกษาให้มีประสิทธิภาพ (Efficiency) ประสิทธิผล(Effectiveness) และ ประหยัด ( Economy ) ทั้งในด้านการบริหาร ด้านบริการ และด้านวิชาการ
           


            Carter V. Good ได้ให้ความหมายไว้ว่า หมายถึง การนำเอาหลักการทางวิทยาศาสตร์ไปเพื่อ   การออกแบบการเรียนการสอน และส่งเสริมระบบการเรียนการสอน โดยเน้นวัตถุประสงค์ทางการศึกษาที่สามารถวัดได้อย่างถูกต้องแน่นอน การเรียนการสอนที่ยึดผู้เรียนเป็นศูนย์กลางมากกว่ายึดเนื้อหาวิชาเป็นศูนย์กลางความเชื่อในทางทฤษฎีทางการศึกษาชี้แนะให้ใช้การศึกษาเชิงปฏิบัติโดยผ่านการวิเคราะห์และการใช้เครื่องมือโสตทัศนะรวมถึงเทคนิคการสอน โดยการใช้เครื่องมือต่างๆ เช่น คอมพิวเตอร์ช่วยสอน สิ่งเร้าต่าง ๆ การใช้สื่อประสม และสื่อการเรียนการสอนสำหรับเรียนด้วยตนเอง ดร.วิจิตร ศรีสะอ้าน ได้ให้ความหมายไว้ว่า หมายถึง การประยุกต์เอาเทคนิค วิธีการ แนวความคิด อุปกรณ์ และเครื่องมือใหม่ ๆ มาใช้เพื่อช่วยแก้ปัญหาทางการศึกษาทั้งในด้านขยายงาน และด้านการปรับปรุงคุณภาพของการเรียน  การสอน
            จากความหมายของคำว่า เทคโนโลยีการศึกษาที่กล่าวมาข้างต้นพอสรุปได้ว่า"เทคโนโลยีการศึกษา หมายถึง การนำเอาความรู้ทางวิทยาศาสตร์ แนวความคิด กระบวนการ วิธีการ เทคนิคตลอดจนอุปกรณ์และเครื่องมือต่าง ๆ มาใช้ร่วมกันเพื่อแก้ปัญหาต่าง ๆ ในทางการศึกษาซึ่งครอบคลุมไปถึงด้านการบริหาร และการเรียนการสอนการนำเอาเทคโนโลยีมาใช้ในการเรียนการสอน หากมุ่งเน้นการนำเทคโนโลยีมาใช้เพื่อการพัฒนา หรือปรับปรุงด้านวิชาการ หรือด้านการเรียนการสอนเพียงอย่างเดียว จะเรียกว่า "เทคโนโลยีการเรียนการสอน" (Instructional Technology) ขอบเขตของเทคโนโลยีการศึกษา ครอบคลุมเนื้อหาสาระต่าง ๆ 3 ด้าน คือ         
                       

            1. วัสดุ (Material หรือ Software) หมายถึง ผลิตผลทางด้านวิทยาศาสตร์ ซึ่งเป็นสิ่งที่มักมีการสิ้นเปลืองได้ง่าย เช่น วัสดุกราฟิก วัสดุที่ใช้กับเครื่องฉาย วัสดุที่ใช้กับเครื่องเสียง วัสดุ 3 มิติ ฯลฯ
           

            2. อุปกรณ์ (Equipment หรือ Hardware) หมายถึง ผลิตผลทางด้านวิศวกรรม ซึ่งเป็นสิ่งที่มีความคงทนในการใช้สูงและมักมีระบบซับซ้อน เช่น เครื่องฉายภาพยนตร์ เครื่องบันทึกเสียง เครื่องเล่นวีดิทัศน์ วิทยุ โทรทัศน์ คอมพิวเตอร์ ฯลฯ


            3. เทคนิค/วิธีการ (Technique หรือ Method) หมายถึง ผลิตผลทางด้านพฤติกรรมศาสตร์ มีลักษณะเป็นระบบ กระบวนการ วิธีการ หรือกิจกรรม เช่น การแสดงบทบาท การเล่นเกม การสาธิต การจัดนิทรรศการ ฯลฯ

บทบาทของเทคโนโลยีการศึกษาที่มีต่อการศึกษา


ในการจัดการศึกษา สามารถนำเทคโนโลยีมาใช้ในด้านต่าง ๆ ดังนี้คือ
            1. ด้านบริหารการศึกษา เพื่อการวางแผนและนโยบาย ซึ่งต้องอาศัยข้อมูลจากการค้นคว้า ทดลอง หรือวิจัย จำเป็นต้องใช้เทคโนโลยีมาช่วย
            2. ด้านบริการ จะใช้เทคโนโลยี เพื่ออำนวยความสะดวก ประสานงาน ประชาสัมพันธ์ หรือสนับสนุนบุคลากรต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง ให้สามารถดำเนินงานด้านการเรียนการสอน และด้านบริหารได้อย่างราบรื่น และมีประสิทธิภาพ
            3. ด้านวิชาการ ใช้ในการจัดทำหลักสูตร เพื่อการจัดและพัฒนาหลักสูตรให้เหมาะสมกับยุคสมัย จำเป็นต้องคำนึงถึงเทคโนโลยีที่เปลี่ยนแปลงและเกิดขึ้นใหม่ ๆ เสมอ ใช้ในการเรียนการสอน โดยใช้เทคโนโลยีและนวัตกรรมต่าง ๆ เพื่อขจัดปัญหา และข้อจำกัดในเรื่องต่าง ๆ เช่น ขนาดของห้องเรียน จำนวนผู้เรียน เวลาเรียน สถานที่ ระยะทางในการถ่ายทอดความรู้ ฯลฯ ใช้ในการวัดผลและประเมินผล รวมทั้งการวิจัยการศึกษา เทคโนโลยี ทำให้ได้ข้อมูลที่ถูกต้อง แม่นยำ รวดเร็ว และประหยัด
            เหตุใดจึงต้องนำเอาเทคโนโลยีมาใช้ในวงการศึกษา เนื่องมาจากสาเหตุ ดังต่อไปนี้


            1. จำนวนประชากรเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ทำให้เกิดปัญหาขาดแคลนที่เรียน ครู อุปกรณ์การสอน ตำรา เป็นต้น ทำให้การจัดการศึกษาเป็นไปไม่ทั่วถึง และเกิดปัญหาจำนวนนักเรียนล้นชั้น ผลการเรียนรู้ของนักเรียนเป็นไปในทางที่ด้อยประสิทธิภาพและประสิทธิผลแต่การจะสร้างอาคารเรียนหรือสถานที่เรียนเพิ่มขึ้น พร้อมทั้งผลิตและส่งครูออกไปทำการสอนนั้น เป็นสิ่งที่ทำได้ยาก และต้องอาศัยงบประมาณเป็นจำนวนมาก ดังนั้น เทคโนโลยีจึงจำเป็นต้องเข้ามามีบทบาทในการแก้ปัญหานี้ เช่น ชุดการเรียนการสอน การใช้บทเรียนสำเร็จรูป เป็นต้น
            2.  การเปลี่ยนแปลงทางสังคมและเศรษฐกิจรวดเร็วมาก จึงต้องปรับปรุงการศึกษาให้ทันกับการเปลี่ยน แปลงดังกล่าว เพื่อให้ผู้ที่ได้รับการศึกษาสามารถอยู่ในสังคมได้อย่างมีความสุขและก้าวหน้า นอกจากนั้นผู้ที่จบการศึกษาไปแล้วมักจะไม่ได้ใช้ความรู้ที่ตนเรียนไปทำให้ความรู้ไม่ต่อเนื่อง และเนื่องจากการศึกษาเป็นสิ่งที่ผูกพันกับคนตั้งแต่เกิดจนสิ้นชีวิตจึงต้องจัดการศึกษาตลอดชีพให้แก่ประชาชน ซึ่งอาจจัดอยู่ในรูปของการศึกษานอกระบบ หรือการใช้สื่อมวลชน เช่น วิทยุ โทรทัศน์ การเรียนทางไปรษณีย์ มหาวิทยาลัยเปิด เป็นต้น
            3.  ความก้าวหน้าทางวิทยาการใหม่ ๆ เป็นผลทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางการศึกษาทั้งในด้านเนื้อหา วิชาวิธีการ และเทคนิคการสอน การวัดผล ซึ่งต้องอาศัยเทคโนโลยีมาใช้ในการเปลี่ยนแปลงนี้ด้วย ปัจจุบันเน้นว่าควรจะสอนให้รู้จักคิดโดยเน้นกระบวนการ ดังนั้นจึงใช้นวัตกรรมและเทคโนโลยีเข้ามาในรูปของการสอนแบบสืบสวนสอบสวน เป็นต้น
            ทั้งนี้ การนำเทคโนโลยีมาใช้กับงานในสาขาใดสาขาหนึ่งนั้น เทคโนโลยีจะมีส่วนช่วยสำคัญ 3 ประการ และถือเป็นเกณฑ์ในการพิจารณานำเทคโนโลยีมาใช้ด้วย (ก่อ สวัสดิพาณิชย์ 2517 : 84) คือ
            1. ประสิทธิภาพ ( Efficiency ) เทคโนโลยีจะช่วยให้การทำงานบรรลุผลตามเป้าหมายได้อย่างเที่ยงตรงและรวดเร็ว
            2. ประสิทธิผล ( Productivity ) เป็นการทำงานเพื่อให้ได้ผลผลิตออกมาอย่างเต็มที่มากที่สุดเท่าที่จะมากได้ เพื่อให้ได้ประสิทธิผลสูงสุด
            3. ประหยัด ( Economy ) เป็นการประหยัดทั้งเวลาและแรงงานในการทำงานด้วยการลงทุนน้อยแต่ได้ผลมากกว่าที่ลงทุนไป เช่น เทคโนโลยีด้านการแพทย์ การสื่อสาร การเกษตร การอุตสาหกรรม การทหาร การศึกษา และอื่น ๆ เทคโนโลยีการศึกษา ในปัจจุบันการดำเนินกิจการงานด้านต่างๆเพื่อให้บรรลุเป้าหมายอย่างมีประสิทธิภาพจะใช้เทคโนโลยีเข้าไปช่วยเป็นส่วนใหญ่ เทคโนโลยีจึงมีความเกี่ยวข้องกับระบบงานด้านต่างๆทุกแขนง ถ้านำไปใช้แก้ปัญหาในแขนงใด จะเรียกเทคโนโลยีในด้านนั้น เช่น เทคโนโลยีทางการแพทย์ เทคโนโลยีทางการเกษตร เทคโนโลยีทางการอุตสาหกรรม เป็นต้น ในวงการศึกษาก็เช่นเดียวกัน มีปัญหาต่างๆ มากมายที่จะต้องปรับปรุงแก้ไขจึงเกิดเทคโนโลยีทางการศึกษาขึ้น

 
    กลับหน้าหลัก